نشانه‌های داشتن و نداشتن احساس لیاقت و شناخت بیشتر خودمان
هرچه بیشتر خودمان را بشناسیم، بیشتر متوجه می‌شویم که احساس لیاقت و ارزشمندی فقط به ظاهر، موفقیت، پول یا تأیید دیگران مربوط نیست؛ بلکه به نگاهی که ما به خودمان داریم و ارزشی که برای وجود خودمان قائل هستیم مربوط می‌شود.
در این مقاله می‌خواهم بخشی از تجربه‌ها و آموخته‌های خودم را با شما به اشتراک بگذارم تا بتوانیم نشانه‌های احساس ارزشمندی بالا و پایین را بهتر بشناسیم و آگاهانه‌تر روی خودمان کار کنیم.
من خودم را با دیگران مقایسه نمی‌کنم
یکی از نشانه‌های احساس ارزشمندی این است که خودمان را با دیگران مقایسه نکنیم.
من یاد گرفته‌ام وقتی ویژگی مثبت، موفقیت یا زیبایی فرد دیگری را می‌بینم، از او تعریف کنم و اجازه بدهم دیگران نیز از من تعریف کنند.
موفقیت دیگران چیزی از ارزش من کم نمی‌کند.
زیبایی دیگران چیزی از زیبایی من کم نمی‌کند.
توانایی دیگران چیزی از توانایی من کم نمی‌کند.
هر انسانی مسیر خودش را دارد.
من می‌توانم از دیگران یاد بگیرم و در عین حال، ارزش خودم را نیز حفظ کنم.
من برای خودم و دیگران حد و مرز مشخص می‌کنم
یکی دیگر از نشانه‌های احساس ارزشمندی این است که بتوانیم برای خودمان و دیگران مرزهای سالم مشخص کنیم.
من به‌آسانی می‌توانم با احترام به خودم و دیگران اعلام کنم که چه رفتاری را می‌پذیرم و چه رفتاری را نمی‌پذیرم.
اگر کسی در یک رابطه عاطفی، دوستانه یا خانوادگی من را تحقیر یا توهین کند، ابتدا با کلام درست و محترمانه اعلام می‌کنم:
«من این شیوه رفتار را دوست ندارم. من به شما احترام می‌گذارم و انتظار دارم با من نیز با احترام رفتار شود.»
اگر برای خودمان ارزش قائل باشیم، در یک رابطه سمی برای مدت طولانی باقی نمی‌مانیم.
مرزبندی به معنای بی‌احترامی، خشم یا قطع فوری رابطه نیست؛ بلکه یعنی احترام به خود و احترام به دیگری، همراه با مشخص کردن چیزی که برای ما قابل قبول نیست.
فردی که احساس لیاقت بالایی دارد، می‌تواند احساس خود را با احترام بیان کند و دائماً نگران قضاوت دیگران نباشد.
گاهی کسی که از رها شدن می‌ترسد، نظر واقعی خودش را در جایی که لازم است بیان نمی‌کند؛ فقط برای اینکه دیگری او را ترک نکند.
اما وقتی احساس ارزشمندی ما افزایش پیدا می‌کند، می‌دانیم که برای حفظ یک رابطه، نباید ارزش و شخصیت خودمان را قربانی کنیم.
من خودم را پنهان نمی‌کنم
من یاد گرفته‌ام در مقابل دوربین صحبت کنم، در جایی که لازم است خودافشایی کنم و درباره تجربه‌هایم صحبت کنم و دائماً نگران نظر دیگران نباشم.
نظر من درباره خودم برایم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این نظر می‌تواند باعث رشد و پیشرفت من شود.
اگر تمام زندگی خود را بر اساس نظر دیگران بسازیم، همیشه یک نفر وجود خواهد داشت که بتواند به ما بگوید:
«تو در گذشته این ضعف را داشتی.»
اما گذشته ما تعریف‌کننده ارزش امروز ما نیست.
من می‌توانم اشتباه کرده باشم.
می‌توانم چیزی را بلد نبوده باشم.
می‌توانم در گذشته تصمیم‌های اشتباهی گرفته باشم.
اما اینها به این معنا نیست که امروز نمی‌توانم رشد کنم.
احساس لیاقت در زمینه سلامتی؛ تجربه شخصی من
یکی از مهم‌ترین چیزهایی که در مسیر خودشناسی درباره خودم متوجه شدم این بود که در زمینه سلامتی، احساس لیاقت و ارزشمندی کافی نداشتم.
شاید این جمله در ابتدا عجیب به نظر برسد، اما وقتی عمیق‌تر به رفتارهای خودمان نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که گاهی نحوه مراقبت ما از بدنمان نشان می‌دهد چقدر برای خودمان ارزش قائل هستیم.
دخترم بارها به من می‌گفت:
«سبک غذایی تو بسیار ناسالم است.»
اما من آن زمان به اندازه کافی به این انتقاد سازنده توجه نمی‌کردم.
من سبزیجات کافی نمی‌خوردم.
گوشت نمی‌خوردم.
تخم‌مرغ به اندازه کافی مصرف نمی‌کردم.
برنج بسیار زیادی می‌خوردم.
نان بسیار زیادی می‌خوردم.
شکر بسیار زیادی مصرف می‌کردم.
نوشابه زیادی می‌خوردم.
و آب بسیار کمی می‌نوشیدم.
در واقع، سبک غذایی من بسیار ناسالم بود.
اما من به اندازه کافی به پیام‌هایی که بدنم و حتی عزیزانم به من می‌دادند توجه نکردم.
نتیجه چه شد؟
سلامتی من به‌شدت آسیب دید و در نهایت با یک چالش بسیار شدید جسمی و پوستی روبه‌رو شدم.
این تجربه برای من یک درس بسیار بزرگ بود:
گاهی ما انتقاد سازنده افرادی را که عاشق ما هستند نمی‌پذیریم، چون هنوز احساس ارزشمندی کافی نسبت به خودمان نداریم.
دختر من قصد نداشت مرا سرزنش کند.
او قصد نداشت مرا تحقیر کند.
او مرا دوست داشت و می‌خواست من سالم باشم.
او می‌خواست از خودم بهتر مراقبت کنم.
بنابراین امروز به خودم می‌گویم:
انتقاد سازنده را به عنوان یک معلم ببین، نه یک دشمن.
گاهی عزیزان ما، دوستان ما یا افرادی که واقعاً ما را دوست دارند، چیزهایی را در ما می‌بینند که خودمان هنوز قادر به دیدن آنها نیستیم.
اگر آنها با احترام و از روی دلسوزی به ما بازخورد می‌دهند، به جای اینکه فوراً واکنش نشان دهیم، بهتر است مکث کنیم و از خودمان بپرسیم:
«آیا چیزی در این حرف وجود دارد که می‌تواند به رشد من کمک کند؟»
ممکن است همه انتقادها درست نباشند، اما یک انسان ارزشمند کسی نیست که هیچ انتقادی را نمی‌پذیرد.
انسانی که احساس ارزشمندی دارد، می‌تواند گوش کند، فکر کند، بخش مفید آن را دریافت کند و اگر لازم بود، رفتار خود را تغییر دهد.
چرا انتقاد سازنده را نمی‌پذیریم؟
گاهی وقتی کسی از ما انتقاد می‌کند، ما تصور می‌کنیم که ارزش ما زیر سؤال رفته است.
فکر می‌کنیم:
«پس من خوب نیستم.»
«پس من موفق نیستم.»
«پس من کافی نیستم.»
«چطور می‌تواند از من انتقاد کند؟»
اما انتقاد از یک رفتار، به معنای بی‌ارزش بودن انسان نیست.
اگر کسی به من بگوید:
«سبک غذایی تو سالم نیست.»
این به معنای این نیست که:
«تو انسان ارزشمندی نیستی.»
بلکه ممکن است معنایش این باشد:
«من تو را دوست دارم و می‌خواهم بیشتر مراقب خودت باشی.»
این تفاوت بسیار مهم است.
وقتی احساس ارزشمندی ما بالا باشد، می‌توانیم رفتار اشتباه خود را از ارزش وجودی خودمان جدا کنیم.
من ممکن است اشتباه کنم، اما اشتباه من، هویت من نیست.
من ممکن است انتخاب اشتباهی داشته باشم، اما انتخاب اشتباه من، ارزش من را تعیین نمی‌کند.
از انتقاد سازنده یک معلم بسازیم
عزیزان من، بیایید از امروز انتقاد سازنده را به یک معلم تبدیل کنیم.
اگر فرزندمان با عشق به ما چیزی می‌گوید، گوش کنیم.
اگر همسرمان با احترام نکته‌ای را مطرح می‌کند، گوش کنیم.
اگر دوستمان بازخوردی سازنده می‌دهد، گوش کنیم.
اگر همکاری به ما نکته‌ای را یادآوری می‌کند، قبل از واکنش، فکر کنیم.
ممکن است آنها چیزی را ببینند که ما نمی‌بینیم.
و شاید یک جمله ساده از طرف یک انسان دلسوز بتواند ما را از یک اشتباه بزرگ نجات دهد.
انتقاد سازنده می‌تواند یک هدیه باشد.
اگر یاد بگیریم بدون دفاع کردن، بدون خشم و بدون احساس بی‌ارزشی گوش کنیم، می‌توانیم از آن برای ساختن شخصیت بهتر، روابط بهتر، سلامتی بهتر و زندگی بهتر استفاده کنیم.
تأثیر خانواده و حرف مردم
من در خانواده‌ای بزرگ شدم که حرف مردم برای مادرم بسیار مهم بود.
ما باید گاهی برخلاف میل خودمان زندگی می‌کردیم تا دیگران درباره ما نظر مثبتی داشته باشند و ما مورد تأیید قرار بگیریم.
حتی این باور وجود داشت که اگر مطابق انتظار مردم رفتار نکنیم، شاید کسی حاضر نشود با من ازدواج کند.
این نوع باورها می‌توانند به‌تدریج باعث شوند انسان به جای زندگی کردن برای خودش، برای رضایت دیگران زندگی کند.
اما من در مسیر زندگی یاد گرفتم:
من مسئول زندگی خودم هستم، نه مسئول راضی نگه داشتن همه مردم.
من توانایی یادگیری دارم
وقتی احساس ارزشمندی داشته باشم، اگر مهارتی را بلد نباشم، خودم را با فردی که آن مهارت را بلد است مقایسه نمی‌کنم.
به جای اینکه بگویم:
«او بلد است و من بلد نیستم، پس من ضعیف هستم.»
به خودم می‌گویم:
«من هم می‌توانم یاد بگیرم. اگر لازم باشد آموزش می‌بینم، تمرین می‌کنم و می‌توانم در آن عالی شوم.»
این نگاه، انسان را از مقایسه به سمت رشد می‌برد.
اشتباه می‌کنم، اما خودم را سرزنش نمی‌کنم
کسی که احساس ارزشمندی دارد، به خاطر اشتباهاتش خودش را نابود نمی‌کند و دائماً خودش را سرزنش نمی‌کند.
اما این به معنای فرار از مسئولیت نیست.
برعکس؛ فرد دارای احساس ارزشمندی، مسئولیت کامل اشتباه خود را می‌پذیرد.
از اشتباه خودش درس می‌گیرد و در جایی که لازم باشد، به‌راحتی عذرخواهی می‌کند.
تجربه کاری من در استرالیا؛ یک شکست ظاهری که به رشد من تبدیل شد
در پروژه اعزام نیروی کار به استرالیا، من با یک شکست ظاهری روبه‌رو شدم.
شریکی داشتم که پول‌ها را برداشت و برای مشتریان من کاری انجام نداد.
اما من یاد گرفته بودم که مسئولیت شرایط زندگی و کار خودم را بپذیرم.
بنابراین به جای اینکه تمام مسئولیت را به گردن شریکم بیندازم، مسئولیت خودم را پذیرفتم.
از تمام مشتریانم عذرخواهی کردم و شجاعانه در برابر قانون و در برابر خودم نوشتم:
«اگر من بررسی بیشتری می‌کردم، دقت بیشتری به خرج می‌دادم و از افراد متخصص مشورت می‌گرفتم، شاید این اشتباه اتفاق نمی‌افتاد.»
این لحظه برای من بسیار مهم بود.
من مسئولیت خودم را پذیرفتم.
و درست در همین نقطه بود که احساس کردم خداوند از من حمایت کرد.
من قوی‌تر شدم.
اعتمادبه‌نفسم بیشتر شد.
بیشتر به خودم افتخار کردم.
شجاعتم بیشتر شد.
و ایمانم به خداوند نیز عمیق‌تر شد.
گاهی چیزی که ما آن را شکست می‌نامیم، در واقع می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین کلاس‌های زندگی ما باشد.
من دیگر نیاز ندارم ارزش خودم را به دیگران ثابت کنم
مدت زیادی از زندگی‌ام، به‌شدت می‌خواستم موفقیت خودم، ارزش خودم و زیبایی خودم را به همسرم و دیگران ثابت کنم.
اما بعدها متوجه شدم که این نیاز، خودش یک ضعف درونی است که باید روی آن کار کنم.
وقتی واقعاً خودمان را ارزشمند بدانیم، دیگر لازم نیست دائماً به دیگران ثابت کنیم که:
«من موفق هستم.»
«من زیبا هستم.»
«من باارزش هستم.»
«من از دیگران بهتر هستم.»
ارزش ما نیازی به اثبات دائمی ندارد.
استراحت کردن به معنای تنبلی نیست
کسی که برای خودش ارزش قائل است، اگر یک روز به خودش استراحت بدهد، احساس گناه نمی‌کند.
او هدفمند است و می‌داند که قرار نیست همه چیز را در یک روز به دست بیاورد.
او می‌داند امسال چه می‌خواهد و می‌داند در پنج یا ده سال آینده می‌خواهد به کجا برسد.
بنابراین یک روز استراحت، یک روز آرامش یا یک توقف کوتاه، به معنای شکست نیست.
گاهی استراحت کردن بخشی از مسیر پیشرفت است.
من برای دیگران زندگی نمی‌کنم
کسی که برای خودش احترام قائل است، فقط به خاطر دیگران دیدگاه یا سبک زندگی خودش را تغییر نمی‌دهد.
همچنین انرژی خود را صرف تغییر دادن دیگران نمی‌کند.
اینجاست که بسیاری از ما شکست می‌خوریم.
ما می‌خواهیم همسرمان را تغییر دهیم.
می‌خواهیم فرزندمان را تغییر دهیم.
می‌خواهیم دوستانمان را تغییر دهیم.
اما هر انسانی مسئول انتخاب‌ها و زندگی خودش است.
بنابراین من یاد گرفته‌ام که دنبال رضایت دائمی دیگران نباشم.
من بر اساس ارزش‌ها، قوانین و سبک زندگی خودم زندگی می‌کنم و اجازه می‌دهم دیگران نیز زندگی خودشان را داشته باشند.
چقدر انتقاد سازنده را می‌پذیرید؟
یک سؤال بسیار مهم:
آیا شما انتقاد سازنده را می‌پذیرید یا به‌شدت در برابر آن واکنش نشان می‌دهید؟
گاهی فرزندان ما، خانواده ما یا دوستان ما انتقاد سازنده‌ای می‌کنند تا ما بتوانیم شخصیت بهتری بسازیم.
پذیرفتن یک انتقاد سازنده به معنای بی‌ارزش بودن ما نیست.
من خودم این موضوع را تجربه کرده‌ام.
خواهر عزیزم در پروژه کاری که با هم انجام می‌دادیم، از من انتقاد می‌کرد؛ اما من به‌شدت واکنش نشان می‌دادم و گوشم را می‌بستم تا صدای او را نشنوم.
در ذهنم می‌گفتم:
«من ۳۰ سال است در کارهای مختلف موفق بوده‌ام. تو که هیچ‌وقت سر کار نبوده‌ای، چگونه می‌خواهی از من انتقاد کنی؟»
اما بعدها متوجه شدم که این واکنش من، نشانه کمبود احساس ارزشمندی بود.
اگر من همان زمان با آرامش به حرف‌های خواهرم گوش می‌کردم، شاید می‌توانستم اشتباهی را که بعدها در پروژه استرالیا اتفاق افتاد، زودتر ببینم و از آن جلوگیری کنم.
پس امروز یاد گرفته‌ام:
انتقاد سازنده، دشمن من نیست؛ می‌تواند آینه‌ای برای رشد من باشد.
بالاترین فرکانس؛ احساس خوب و سپاسگزاری
یکی از مهم‌ترین چیزهایی که باید تمرین کنیم، بودن در احساس خوب و حفظ کیفیت ذهنی خودمان در طول روز است.
من هر روز بابت معجزه‌های زندگی، داشته‌هایم و فرصت‌هایی که خداوند در اختیارم قرار داده، سپاسگزاری می‌کنم.
همچنین از افرادی که در مسیر زندگی به من کمک کرده‌اند، با تمام وجود تشکر می‌کنم.
سپاسگزاری به ما کمک می‌کند به جای تمرکز دائمی روی کمبودها، چیزهایی را که در زندگی داریم ببینیم.
عشق به خود یعنی مراقبت از خود
یکی دیگر از نشانه‌های عشق به خود و احساس ارزشمندی این است که مراقب خودمان باشیم.
به غذایی که می‌خوریم توجه کنیم.
برای ذهن و روح خودمان ارزش قائل باشیم.
برای تفریح و استراحت زمان داشته باشیم.
مسافرت برویم.
ورزش کنیم.
با هر کسی ارتباط نداشته باشیم.
هر حرفی را نشنویم.
و مراقب ورودی‌های ذهن خود باشیم.
همان‌طور که غذای سالم به بدن خود می‌دهیم، باید مراقب غذایی باشیم که وارد ذهن ما می‌شود.
افرادی که برای خودشان ارزش قائل هستند، دائماً در حال یادگیری، حرکت و پیشرفت هستند.
به خداوند اعتماد دارند.
امید خود را از دست نمی‌دهند.
می‌دانند که خداوند همراه آنهاست.
قدر خودشان را می‌دانند.
صبر و پایداری دارند.
و در مسیر رسیدن به اهدافشان، با اولین مانع دست از تلاش نمی‌کشند.
خودت را همان‌گونه که هستی دوست داشته باش
یکی از زیباترین نشانه‌های احساس ارزشمندی این است که خودمان را همین‌گونه که هستیم، عاشقانه دوست داشته باشیم.
افرادی را می‌بینیم که از نظر ظاهری بسیار زیبا هستند، اما نسبت به خودشان احساس خوبی ندارند.
در مقابل، انسان‌هایی وجود دارند که شاید با محدودیت‌های جسمی بزرگی زندگی کنند، اما خودشان را عاشقانه دوست دارند و بابت وجود خود از خداوند سپاسگزارند.
پس زیبایی واقعی فقط در ظاهر نیست.
ارزش واقعی ما فقط در موفقیت‌های ما نیست.
ارزش ما فقط به میزان پول، جایگاه اجتماعی، تحصیلات، ازدواج، شغل یا نظر دیگران وابسته نیست.
ارزش ما از درون ما آغاز می‌شود.
خودشناسی، آغاز یک زندگی بهتر است
هرچه بیشتر خودمان را بشناسیم، بهتر می‌توانیم تشخیص دهیم کجاها از روی ترس رفتار می‌کنیم و کجاها از روی ارزشمندی.
کجا برای رضایت دیگران زندگی می‌کنیم؟
کجا از رها شدن می‌ترسیم؟
کجا نمی‌توانیم «نه» بگوییم؟
کجا انتقاد سازنده را تحمل نمی‌کنیم؟
کجا دائماً خودمان را با دیگران مقایسه می‌کنیم؟
کجا نیاز داریم ارزش خودمان را به دیگران ثابت کنیم؟
کجا باید بیشتر خودمان را دوست داشته باشیم؟
و حتی:
«آیا من آن‌قدر برای سلامتی خودم ارزش قائل هستم که از بدنم مراقبت کنم؟»
این سؤال برای من بسیار مهم شد.
زیرا احساس لیاقت فقط درباره پول و موفقیت نیست.
من باید خودم را لایق سلامتی، آرامش، عشق، شادی، ثروت و یک زندگی خوب بدانم.
وقتی خودمان را شایسته یک زندگی سالم و زیبا بدانیم، رفتارهای ما نیز باید در جهت همان زندگی تغییر کنند.
پیام پایانی
عزیزان من، بیایید از امروز خودمان را بیشتر بشناسیم.
بیایید خودمان را با دیگران مقایسه نکنیم.
بیایید مرزهای سالم داشته باشیم.
بیایید از روابط سمی فاصله بگیریم.
بیایید اشتباهات خود را بپذیریم، اما خودمان را به خاطر آنها نابود نکنیم.
بیایید از انتقاد سازنده فرار نکنیم.
بیایید وقتی کسی که ما را دوست دارد، از روی دلسوزی نکته‌ای را به ما می‌گوید، قبل از واکنش کردن گوش کنیم و فکر کنیم.
شاید آن انتقاد، یک هشدار باشد.
شاید یک درس باشد.
شاید یک معلم باشد.
و شاید حتی یک جمله از یک عزیز بتواند مسیر زندگی ما را تغییر دهد.
من امروز از دخترم، خواهرم، دوستانم و تمام کسانی که در مسیر زندگی با عشق و صداقت به من بازخورد داده‌اند، سپاسگزارم؛ زیرا هر کدام از آنها به نوعی به من کمک کردند خودم را بهتر بشناسم.
«انتقاد سازنده، اگر با عشق و احترام بیان شود، می‌تواند هدیه‌ای برای رشد ما باشد.»
هرچه بیشتر خودمان را دوست داشته باشیم، بیشتر از خودمان مراقبت می‌کنیم.
هرچه بیشتر برای خودمان ارزش قائل باشیم، انتخاب‌های بهتری خواهیم داشت.
و هرچه بیشتر احساس کنیم لایق یک زندگی فوق‌العاده هستیم، بیشتر برای ساختن آن زندگی اقدام خواهیم کرد.
خودت را دوست داشته باش. برای خودت ارزش قائل باش. خودت را لایق سلامتی، عشق، آرامش، شادی و فراوانی بدان. و هر روز بابت وجود خودت و زندگی‌ات از خداوند سپاسگزار باش.
با سپاس از همراهی شما
از اینکه این مقاله ارزشمند را مطالعه کردید، بسیار سپاسگزاریم.
مشتاق دریافت نظرات، تجربیات و نتایج شما هستیم؛ زیرا باور داریم از شما نیز می‌توانیم یاد بگیریم و تجربه‌های شما می‌تواند برای دیگران الهام‌بخش باشد.
از شما دعوت می‌کنیم حتماً به سایت ارزشمند ما سر بزنید.
در سایت ما مجموعه‌ای از مقالات بسیار ارزشمند، کتاب‌ها و آموزش‌های فوق‌العاده و کاربردی در زمینه‌های مختلف زندگی قرار دارد که بسیاری از آنها به‌صورت رایگان در اختیار شماست.
این مطالب می‌توانند به شما کمک کنند تا در جنبه‌های مختلف زندگی، از جمله سلامتی، ثروت، رشد شخصی، ذهن، روابط، موفقیت، آرامش و کیفیت زندگی، آگاهی و دانش بیشتری به دست آورید و قدم‌های مؤثرتری برای ساختن یک زندگی بهتر بردارید.
پس حتماً به سایت ما سر بزنید، مطالب را مطالعه کنید، آموزش‌ها را ببینید و تجربه‌ها و نتایج خودتان را با ما به اشتراک بگذارید.
از حضور و همراهی شما صمیمانه سپاسگزاریم و مشتاق شنیدن داستان موفقیت و نتایج شما هستیم.
هر کجا هستید، شاد، سلامت، موفق، ثروتمند و سرشار از آرامش باشید.
با عشق و سپاس فراوان،
دکتر زهرا خضری مشاور و راهنمای پیشرفت همه‌جانبه زندگی بنیانگذار قانون سلامتی برای همیشه
«وقتی ارزش خودمان را می‌شناسیم، دیگر برای اثبات ارزشمان به دنیا نیاز نداریم؛ ما از درون می‌دانیم که ارزشمندیم.»
بنیانگذار قانون سلامتی برای همیشه
از حضور و همراهی شما صمیمانه سپاسگزاریم.